De herziene Chinese Maritieme Wet verlegt de aansprakelijkheid voor niet-opgehaalde lading naar de verlader

Met ingang van 1 mei 2026 treedt de herziene Maritieme wet van de Volksrepubliek China in werking. Artikel 93 verlegt de primaire aansprakelijkheid voor niet-opgehaalde lading in loshavens van de geadresseerde naar de afzender. Deze wijziging heeft rechtstreeks gevolgen voor internationale maritieme logistiek waarbij sprake is van achtergelaten lading, overliggeld voor containers, geschillen over cognossementen en kostenverhaal. Daarmee is de wijziging zeer relevant voor buitenlandse importeurs, distributeurs en inkooporganisaties die in China actief zijn.

Overzicht van de gebeurtenis

Op 1 mei 2026 treedt de gewijzigde Maritieme wet van de Volksrepubliek China officieel in werking. Volgens artikel 93 ligt de verantwoordelijkheid voor niet-opgehaalde lading in de loshaven voortaan in eerste instantie bij de afzender, ter vervanging van het eerdere beginsel dat de geadresseerde daarvoor primair aansprakelijk was. Deze wijziging is publiekelijk bevestigd en weerspiegelt een wettelijke verschuiving in de standaardtoewijzing van aansprakelijkheid onder het Chinese zeerecht.

Sectoren waarop deze wijziging van invloed is

Rechtstreeks handelende ondernemingen

Deze ondernemingen treden bij FOB- of CIF-transacties vaak op als zowel koper als geadresseerde en gingen er mogelijk eerder van uit dat de aansprakelijkheid van de geadresseerde bepalend was voor de afhandeling van niet-opgehaalde lading. Volgens de nieuwe regel draagt de afzender de eerste juridische en financiële verantwoordelijkheid als de buitenlandse leverancier (die als afzender optreedt) niet zorgt voor tijdige afhaling of overdracht van documenten, zelfs wanneer de handelsonderneming feitelijk de eindontvanger is. Dit leidt tot een groter risico dat onverwachte overliggelden, opslagkosten en kosten voor verwijdering stroomopwaarts worden toegerekend.

Inkooporganisaties voor grondstoffen

Inkoopteams die grondstoffen of bulkgoederen via zeevracht betrekken, maken vaak gebruik van Incoterms zoals FCA of EXW, waarbij de leverancier contractueel de afzender blijft. Nu de aansprakelijkheid bij de afzender komt te liggen, moeten inkoopcontracten expliciet afspraken bevatten over coördinatie na lossing, termijnen voor documentoverdracht en terugvalregelingen voor situaties waarin de lading niet kan worden vrijgegeven. Dit is vooral van belang wanneer leveranciers in de bestemmingshaven niet over voldoende lokale agentcapaciteit beschikken.

Contractfabrikanten en exportgerichte fabrikanten

Fabrikanten die exportorders uitvoeren, treden op cognossementen vaak op als afzender, ook wanneer de goederen onder DDP- of DAP-voorwaarden worden verkocht. Door het herziene artikel 93 zijn zij voortaan als eerste verantwoordelijk voor niet-opgehaalde lading, ongeacht de leveringsvoorwaarden voor de verdere distributie. Dit vergroot hun operationele blootstelling aan risico’s in verband met vertragingen bij de douaneafhandeling, insolventie van de geadresseerde of documentafwijkingen waarover zij geen directe controle hebben.

Distributeurs en kanaalpartners

Importeurs die als distributeur optreden en regionale verkoopagenten ontvangen goederen doorgaans op basis van cognossementen op naam of telexvrijgave, maar worden zelden als afzender vermeld. Als zij echter inkooporders plaatsen die de verzending in gang zetten, of als hun merknaam op de vervoersdocumenten staat, kunnen zij volgens een rechterlijke uitleg als feitelijke afzender worden beschouwd. De wijziging leidt daardoor tot meer aandacht voor interne processen van order tot verzending en voor het beheer van documenten.

Dienstverleners in de toeleveringsketen

Expediteurs, NVOCC’s en geïntegreerde logistieke dienstverleners die de volledige documentatie en havencoördinatie beheren, krijgen te maken met strengere zorgvuldigheidsverplichtingen. Hoewel zij op grond van artikel 93 niet zonder meer aansprakelijk zijn, krijgen hun rol bij de identificatie van de afzender, de afgifte van cognossementen en de kennisgeving aan de geadresseerde meer gewicht. Fouten in de aanduiding van partijen of het niet controleren van de bevoegdheid van de afzender kunnen geschillen over de toewijzing van aansprakelijkheid verergeren.

Aandachtspunten en maatregelen voor betrokken ondernemingen en professionals

Controleer en herzie standaardverzendinstructies en contractbepalingen

Partijen moeten raamovereenkomsten, inkooporders en contracten voor logistieke dienstverlening onmiddellijk controleren en de bepalingen over aansprakelijkheid afstemmen op de nieuwe wettelijke rangorde. Waar mogelijk moeten expliciete uitzonderingen of vrijwaringsbepalingen worden opgenomen die de verantwoordelijkheden na lossing aan de juiste partij toewijzen, met name wanneer de geadresseerde de feitelijke controle over de vrijgave van de lading behoudt.

Versterk de controle vooraf op de gereedheid van de geadresseerde

Afzenders en hun agenten moeten verplichte controles vóór aankomst invoeren, waaronder bevestiging van invoervergunningen, de inschakeling van een douane-expediteur en de beschikbaarheid van opslagruimte, voordat het schip vertrekt. Dit kan hun positie in geschillen versterken en de aansprakelijkheid mogelijk beperken op grond van de uitleg van ‘redelijke zorgvuldigheid’ door Chinese rechtbanken.

Werk procedures voor kredietbrieven en documentnaleving bij

Banken die kredietbrieven uitgeven en begunstigden moeten de voorwaarden voor kredietbrieven opnieuw beoordelen als daarin aanvaarding door de geadresseerde of bewijs van afhaling wordt vereist. Omdat de standaardverantwoordelijkheid nu bij de afzender ligt, weerspiegelen documentvereisten die uitsluitend afhangen van handelingen van de geadresseerde mogelijk niet langer de afdwingbare risicoverdeling. Ze kunnen bovendien tot meer onderhandelingsfrictie of betalingsvertragingen leiden.

Verduidelijk de identiteit van de afzender in alle vervoersdocumenten

Organisaties moeten zorgen voor een consistente vermelding van de afzender op cognossementen, handelsfacturen, paklijsten en douaneaangiften. Onduidelijkheid, bijvoorbeeld wanneer een moedermaatschappij als afzender wordt vermeld terwijl de activiteiten door een dochteronderneming worden beheerd, kan bij handhavingsprocedures leiden tot betwistingen over de toerekening van aansprakelijkheid.

Redactioneel perspectief / observatie van de sector

Deze wijziging duidt zichtbaar op een structurele herijking van de risicoverdeling binnen het Chinese maritieme rechtskader en is niet louter een procedurele aanpassing. Uit analyses blijkt dat de verschuiving contractuele zekerheid en verantwoordingsplicht in de toeleveringsketen voorrang geeft boven de traditionele aannames waarbij de geadresseerde centraal stond. De wijziging kan het best worden gezien als onderdeel van bredere inspanningen om de afdwingbaarheid bij grensoverschrijdende handelsgeschillen te versterken en de havencongestie door achtergelaten containers te verminderen, en niet als een op zichzelf staande aanpassing van de regelgeving. Vanuit het perspectief van de sector fungeert de bepaling voornamelijk als standaardregel: partijen mogen de aansprakelijkheid contractueel blijven verdelen, maar rechtbanken zullen voortaan uitgaan van de afzender als eerste verantwoordelijke, tenzij dit duidelijk anders is overeengekomen. De komende 12–24 maanden blijft aandacht nodig, naarmate rechterlijke interpretaties en handhavingsprecedenten zich ontwikkelen.

Deze wijziging onderstreept hoe wettelijke standaardregels het risicobeheer in de praktijk vormgeven, met name wanneer contracten hierover niets bepalen of onduidelijk zijn. De verplichtingen van de geadresseerde verdwijnen niet, maar de volgorde waarin verhaal wordt gezocht, verandert. Voor deelnemers aan de wereldhandel is de meest praktische uitleg dat het proactief afstemmen van contractuele voorwaarden op de nieuwe wettelijke basisnorm nu een wezenlijk onderdeel is van naleving van maritieme regelgeving, en geen bijkomstigheid.

Bron: Officiële bekendmaking van de herziene Maritieme wet van de Volksrepubliek China, van kracht vanaf 1 mei 2026. Opmerking: rechterlijke interpretaties, bestuurlijke richtsnoeren en de toepassing in de rechtspraak blijven onderwerp van voortdurende monitoring.